Аҟәа. Рашәарамза 9, 2024 шықәса. Аԥсныпресс.  Аахыҵ Уаԥстәылатәи Ареспублика Апарламент ахь алхрақәа рымҩаԥгара аҽазыҟаҵареи рымҩаԥгареи жәларбжьаратәи анаԥшра аҭара азы Аахыҵ Уԥстәылаҟа ицаз Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент ахьӡала жәларбжьаратәи анаԥшыҩцәа рделегациа рыдыркылеит Ареспублика Ахада Алан Гаглоеви Апарламент Аиҳабы Алан Алборови.

Аҳәынҭқарра Ахада асасцәа ареспублика азы акыр зҵазкуа аусмҩаԥгатә рхы ахьаладырхәуа азы иҭабуп ҳәа реиҳәеит. Иара Аахыҵ Уаԥстәылеи аиашьаратә Аԥснытәи Ареспубликеи ирыбжьоу аҳәынҭқаррабжьаратәи аимабзиаратә еизыҟазаашьақәа аринахысгьы рырӷәӷәара, аҳәынҭқарратә усхкқәа зегьы рыла аусеицура арҿиара шымҩаԥысло азгәеиҭеит.

Ахәҭакахьала, асасцәа Аахыҵ Уаԥстәыла Ахада иҟынтәи ироуз адкылара бзиа азы иҭабуп ҳәа иарҳәеит. Урҭ иазгәарҭеит алхрақәа рымҩаԥгара иҳараку аҩаӡараҿы ишымҩаԥысуа, насгьы алхыҩцәа активла алхрақәа ишрылаху. 

Аҟәа. Рашәарамза 9, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент ахьӡала жәларбжьаратәи анаԥшыҩцәа рделегациа амҽыша, рашәарамза 9 рзы имҩаԥысуа Аахыҵ Уаԥстәыла Апарламент ахь алхрақәа ирылахәуп.

Аԥснытәи адепутатцәа Аахыҵ Уаԥстәылатәи Ареспублика Апарламент ахантәаҩы Алан Алборов иҟантәи ааԥхьара роуит. 

Аԥснытәи аделегациа аилазаараҿы иҟоуп  Жәлар Реизара-Апарламент жәларбжьаратәи, апарламентбжьаратәи аимадарақәеи аџьынџьуаа рымадареи рзы Аилак ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Ахра Ԥачлиа, аекономикатә политика, ареформақәеи аинформациатә технологиақәеи рзы Аилак ахантәаҩы ихаҭыԥуаҩ Бадрик Ԥлиа, аҳәынҭқарра-зинтә политика азы Аилак алахәыла Ерик Рштуни, иара убас Апарламент Аиҳабы азинтә зҵаарақәа рзы иабжьгаҩ хада Денис Киут.  

Аҟәа. Рашәарамза 9, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Абҵарамза, 2007 шықәсазы Квебек имҩаԥысуаз Еиду Амилаҭқәа Реиҿкаара Ассамблеиа Хада аҿы Жәларбжьаратәи архивқәа Рхеилак ала иаԥҵаз Жәларбжьаратәи архивқәа рымш есышықәса, рашәарамза 9 рзы иазгәарҭоит.   Ари азанааҭтә ныҳәа анаҩсгьы, архивтә ус аҿы ицәырҵуа апроблемақәеи аихьӡарақәеи ауаажәларра разхьарԥшра хықәкыс иаҭаны ишьақәыгылаз агәалашәаратә рыцхә ауп.

Аԥсны Аҳәынҭқарратә архив анапхгаҩы иха-ҭыԥуаҩ Дмитри Еныкь Аԥсныпресс акорреспонт диҿцәажәо архивтә усбарҭа аусура, уи иамоу асаит, иара убас аирашәҟәытә (аметрикатә) уахәаматә материалқәеи дрылацәажәеит.  

Иарбан усуроу, насгьы хықәкыс иамоузеи архив инанагӡо аусура? Уи иажәақәа рыла, аиҳарак инарыгӡо аусура аматериалқәа реизакреи рыҵәахреи ауп изызку.

«Атәыла аҿы иҟоу аиҿкаарақәа русуа аҟынтәи аусшәҟәқәа рацәаны иаанхоит, урҭ ирнылоит аусуратә хырхарҭақәа зегьы – адҵақәа инадыркны аҳасабырбатә ҳасаббара аҟынӡа. Урҭ зегьы ишьақәыргылоу ашықәсқәа ирылагӡаны аҵәахра ахәҭоуп, избан акәзар, ауаҩы иаҳҳәап, атәанчарахь даниасуа иџьашықәс ашьақәырӷәӷәара иҭаххар ауеит. Убарҭ аусшәҟқәа реиҿкаареи рыҵәахреи ауп ҳара ҳусура иамоу аҵакы», – ҳәа иҳәеит иара.  

Даҽа ихадоу хықәкны иҟоуп архив асаит арҭбаара ауп.  Иазԥхьагәаҭоуп адокументқәа реиқәырхара хықәкыс иҟаҵаны урҭ рыԥхьаӡацркра.  «Архив – даара иконсервативу еиҿкаароуп, ҳара иҿыцу ҳамаӡам, иҟоу аиқәырхара ауп хықәкыс иҳамоу. Ҳара иԥхьаӡацырку аматериалқәа асаит аҿы иаҳкьыԥхьлоит, урҭ рҟынӡа анаӡара адунеи зегьы аҿы иҟоу рзы иалыршахарц азы», – ҳәа иҳәеит Дмитри Еныкь.

Аҟәа. Рашәарамза 8, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Ихыркәшахеит VIII аџьынџуаа қәыԥшцәа Адунеизегьтәи рыхәмаррақәа. Ахәмаррақәа аԥшьбатәи амш аихшьаалақәа рыла Аԥснытәи акоманда иофициалым акомандатә зшьа аҿы 7-тәи аҭыԥ ааннакылеит. 

Ахәмаррақәа зегьы реиҳа иқәыԥшу алахәылацәа иреиуоу Нинель Чалукиан астолтә ԥкьаҭмпыл азы  аицлабрақәа рҿы 7-тәи аҭыԥ аанылкылеит, Нестор Кәарчиа зегьы иреиӷьу алҵшәақәа аазырԥшыз жәаҩык аспортсменцәа рхыԥхьаӡара далалеит.

Амҵәышәмпыл азы аԥснытәи акоманда аицлабрақәа аҩбатәи амш азы Ҭаџьыкьысҭани Аахыҵ Уаԥстәылеи ркомандақәа алархәны ҩ-хәмаррак мҩаԥыргеит, аҩхәмаррак рҿы аииаира ргеит. Амҵәышәмпыласыҩцәа убасҵәҟьа иреиӷьу алҵшәақәа аазырԥшыз жәаҩык аспортсменцәа рхыԥхьаӡара иалалеит.

Ашахматистцәа рыбжьара Гьаргь Георгииан аиуниорцәа рыбжьара 7-тәи аҭыԥ ааиникылеит, аҭыԥҳацәа рыбжьара  9-тәи аҭыԥ аанылкылеит  Лана Гәынба.

Аԥснытәи акоманда қәҿиарала рықәгылара рыдылныҳәалеит Аҳәынҭқарратә Дума адепутат, асовет фигуристка, хынттәи Олимпиатә чемпионка, жәеизантәи Европа ачемпионка Ирина Роднина. 

Аспортсменцәа рзы еиҿкаахеит Москва ақалақь аҿы алаԥшхгаратә екскурсиа, уи аҳәаақәа ирҭагӡаны аҿар Третиаковтәи агаллереиа иаҭааит, адунеи зегьы аҿы еицырдыруа аурыс сахьаҭыхыҩцәа русумҭақәа рбеит. Ахәыҷқәа Кремльтәи Ахан аҿаԥхьа иҟоу Аплошьад Ҟаԥшь рбеит, Урыстәылатәи Афедерациа аҳҭнықалақь аҭоурых рзеиҭарҳәеит.

Аспортсменцәа Ахәмаррақәа рахь рцара еиҿнакааит Аԥсны иҟоу Урыстәыла аус ацура азы Ахаҭарнакра.

Аҟәа. Рашәарамза 7, 2024 шықәса. Аԥсныпресс.  Ахәаша, рашәарамза 7 рзы Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент Аиҳабы Лаша Ашәбеи аҳәынҭқарра-зинтә политика азы апарламенттә Еилакы ахантәаҩы Дауҭ Хәытабеи раԥшьгарала «Азакәанԥҵаратәи анагӡаратәи амчра азы» Аконституциатә закәан аиҭакрақәа ралагаларазы азакәан апроект аус адулара инамаданы аилацәажәара мҩаԥысит.  Апарламент Аиҳабы Лаша Ашәба аконституциатә еиҭакрақәа ирызкыз аилацәажәара шымҩаԥысыз атәы иҳәеит.

«Ари раԥхьаӡа акәны иҟалаз, еиуеиԥшым аамҭақәа рзы ҳтәыла  ауаажәларра-политикатә усзуҩцәа зегьы рҟынтәи иҳаҳауаз азакәанԥҵаратәи анагӡаратәи мчра реизыҟазаашьақәеи урҭ рыбжьара азинмчы аихшареи ирыдҳәалоу атема алацәажәара акәхеит.  

Аконституциа аиҭакрақәа ралагаларазы азакәан апроект Аԥсны Ахада Аԥсны 2020 шықәсазы Аконституциатә реформазы акомиссиа иҟанаҵаз ажәалагалақәа ҳасаб рзуны еиқәыршәаны Апарламент ахь ахәаԥшразы инаишьҭит. Аиҭакрақәа рыпроект азакәанԥҵара инақәыршәаны иацҵоуп Ареспублика Аԥсны Аконституциатә ӡбарҭа алкаагьы.

Апарламент иарбоу апроект ҭырҵааит, иахьа ҳара Аилак аилатәара аҳәаақәа ирҭагӡаны  аспециалистцәеи Аконституциатә реформа азы Акомиссиа алахәылацәеи адыԥхьаланы инарҭбаау аилацәажәара мҩаԥаагеит.  Аилацәажәара аан, ҳәарада азҵаарақәа маҷымкәа ицәырҵит, урҭ зегьы хымԥада рҭак ҟаҵатәуп, насгьы иазгәаҭатәуп апроект аҿы имаҷымкәа аԥсахрақәа алагалахар шыҟалоугьы», – ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит Лаша Ашәба

Лаша Ашәба иажәақәа рыла, адепутатцәа иарбоу аусшәҟәы аганахьала имаҷымкәа азҵаарақәа рызцәыҵит. Апарламент аиҳабы зҵаарақәак ҷыдала ахшыҩзышьҭра аиҭеит.

«Иаагозар, Апарламент ақәыршаҳаҭрала аминистрцәа рахаргылара иадҳәалоу анормақәа адепутатцәеи аилацәажәара иалахәыз аекспертцәеи ииашоуп, азакәанԥҵаратәии анагӡаратәии амчрақәа рыбжьара аусеицура аимадара аҩаӡара ашьҭыхра, иара убри ала, жәаҳәарада, аминистрцәа ҭакԥхықәрала рмаҵуратә уалԥшьақәа рызнеиреи русура аиӷьтәреи алзыршо акакәны иҟалоит ҳәа ирыԥхьаӡеит», – ҳәа иазгәеиҭеит Лаша Ашәба.

Аҟәа. Рашәарамза 8, 2024 шықәса. Аԥсныпресс.  Аслан Бжьаниа: «Аԥсни Урыстәылеи реизыҟазаашьақәа активла аҿиара иаҿуп, амилаҭтә закәанԥҵарақәа реишьашәалара мҩаԥысуеит, ҳәа «РИА Новости» аинтервиу аҭо инаҵшьны иазгәеиҭеит Петербургтәи жәларбжьаратәи аекономикатә Форум зхы алазырхәо Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа.  

«Ҩ-тәылак реизыҟазаашьақәа аҿиара бзиа рымоуп, аха убри аан иҟаҵатәугьы рацәоуп, ҳәа  иҳәеит атәыла Ахада. Уажәы Аԥсни Урыстәылеи рмилаҭтә закәанԥҵарақәа реишьашәалара иаҿуп», – ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа.

Аԥсны Ахада иара убас Аԥсны аекономика иалало урыстәылатәи аинвестициақәа ирзыԥшуп ҳәа иазгәеиҭеит.  

«Ҳара ҳаизыҟазаашьақәа аусхкқәа зегьы рҿы рырӷәӷәара азы аусура мҩаԥаагоит.  Ҳәарада, уи ихадоу ахырхарҭақәа иреиуоу – Аԥсны аекономика ахь урыстәылатәи хазхаҭалатәи аинвестициақәа роуп.   Ҳара аурыс капитал Аԥсны иҟазарц ҳҭахуп», – ҳәа Аслан Бжьаниа иажәақәа аанагоит  «РИА Новости».

Иара Аԥсны атәыла аԥеиԥш ҩ-ҳәынҭқаррак-Аԥсны Аҳәынҭқарреи Урыстәылатәи Афедерациеи ԥхьаҟатәи рыиашьаратә ԥеиԥш аҳасабала иахәаԥшуеит ҳәа инаҵшьны иазгәеиҭеит.  

«Убри аҟнытә ҳара ҳаидызкыло аимадарақәа зегьы ҳарӷәӷәалоит», - ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа.  Аԥсны хыԥхьаӡара рацәала атуристцәа рыдкылара иазхиоуп. Сынтәа иҳаҩсыз ашықәс азы аасҭа ирацәаны атуристцәа Аԥсны иаҭаап ҳәа агәыӷра ыҟоуп. Атуризм Аминистрра заанаҵтәи адыррақәа рыла, аԥхынтәи амзақәа рзы Аԥсныҟа иаар ҟалоит 1,15 миллионҩык атуристцәа, урҭ рҟынтәи 40% — Шәачантәи мышкы ҳәа иаауа аԥсшьаҩцәа роуп.

Аҟәа. Рашәарамза 8, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Урыстәылеи Аԥсни рҳәаахьчаратә гәаҭара армариазы аусура мҩаԥысуеит. Убри аан Аҟәа мышкы зны ҳҳәааҿы аушьҭырҭа анықәгахо аизыҟазаашьақәа рҟынӡа ҳнеип ҳәа агәыӷра рымоуп. Абри азы Петербургтәи жәларбжьаратәи аекономикатә форум - 2024 аҿы «РИА Новости» аинтервиу аҭо адырра ҟаиҵеит Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Аслан Бжьаниа.

«Аҳәаахьчаратә гәаҭара армариазы аусура мҩаԥысуеит, аха Ԥсоу аӡиас ала иҟоу аҳәынҭқарратә ҳәаа, Урыстәыла аганахьала иҟоу аушьҭырҭа аԥхынтәи аамҳахәҭа  -  ԥхынгәымза, нанҳәамза, цәыббрамза рзы уаҳа налымшо аус ауеит. Автомашьынақәа ргәаҭара аушьҭратә ҭыԥ «Адлер» акурорттә аамҭазы иамоу ахьанҭара аантәы еизҳауеит. Краснодартәи атәылаҿацә аҳазалхырҭа адыррақәа рыла, аԥхын аԥсшьарамшқәа раан 11 нызқь инареиҳаны амашьынақәеи 60 нызқьҩык ауааԥсыреи аҩ-хырхарҭак рыла иахысуеит», - ҳәа иҳәеит Аслан Бжьаниа.

Аҟәа. Рашәарамза 7, 2024 шықәса. Аԥсныпресс.  Аԥсны Жәлар Реизара-Апарламент Аиҳабы Лаша Ашәбеи аҳәынҭқарра-зинтә политика азы апарламенттә Еилакы ахантәаҩы Дауҭ Хәытабеи раԥшьгарала «Азакәанԥҵаратәи анагӡаратәи амчра азы» Аконституциатә закәан аиҭакрақәа ралагаларазы азакәан апроект аус адулара иалагеит. Абри азы адырра ҟанаҵоит Жәлар Реизара-Апарламент аофициалтә саит.

Иарбоу азакәан апроект азакәанԥҵаратәи анагӡаратәи мчра реизыҟазаашьақәеи урҭ рыбжьара азинмчы аихшареи ирыдҳәалоу азҵаарақәа аиҭакрақәа  ралагалара азԥхьагәанаҭоит.

Аԥсны Ахада Аԥсны Апарламент ахь ахәаԥшразы инаишьҭыз Аконституциа аиҭакрақәа ралагаларазы азакәан апроект 2020 шықәсазы Аконституциатә реформазы акомиссиа иҟанаҵаз ажәалагалақәа ҳасаб рзуны еиқәыршәоуп.  

Аҟәа. Рашәарамза 7, 2024 шықәса. Аԥсныпресс. Аԥсны Ахәаахәҭра-ааглыхратә Палата аҿы агильдиақәа рхаҭарнакцәа – акондитерцәа, афармацевтцәа, ачарӡҩцәа, иара убас икомерциатәым аилахәырақәа (ИА) «Аԥсны аҳәса-аусдкылаҩцәа Рассоциациеи» «Аԥснытәи атуризм аидгылареи» ахаҭарнакцәа реиԥылара мҩаԥысит.

Аиԥылара аҿы икоммерциатәым аилахәырақәа (ИА) 2023 шықәсази 2024 шықәса актәи азыбжеи рзы русура иалацәажәеит, иара убас агильдиақәа, ассоциациақәа, аидгыларақәа русура аиӷьтәреи ҳазҭоу   2024 шықәса анҵәамҭанӡа аусуа аплани ирзааҭгылеит.  

Аусмҩаԥгатә аҿы иқәгылеит Аԥсны Ахәаахәҭра-ааглыхратә Палата апрезидент ихаҭыԥуаҩ  Лана Киут, Икоммерциатәым Аилахәырақәа «Аԥснытәи атуризм аидгылара» ахантәаҩы Анна Калиагина, «Акондитерцәа ргильдиа» ахантәаҩы Лиана Биџьба, «Афармацевтцәа ргильдиа» ахантәаҩы Кристина Кьышьмариа, Икоммерциатәым Аилахәыра «Ачарӡҩцәа ргильдиа» ахантәаҩы Едуард Арсҭаа, уҳәа убас егьырҭгьы. Дара зегьы иҳаҩсыз аамҭахәҭа азы иҟаҵаз маҷӡам ҳәа иазгәарҭеит.

«Апандемиа COVID-19 ҳара зегьы аонлаин-формат ала аусура ҳнарҵеит, уи иабзоураны аилацәажәарақәа реиҳарак шьҭа латәарадатәи арежим ала имҩаԥысуеит. Краснодартәи атәылаҿацәи Шәача ақалақьи рҿы асасааирҭатә усдкылара знапы алаку Рассоциациеи ҳареи аусеицуратә еимадара бзиа ҳабжьоуп, лассы-лассы аонлаин-формат ала аҟаза-иклассқәа мҩаԥаагоит. Ааигәа Гагра ақалақь аҿы ацәыргақәҵа «HoReCa» амҩаԥгареи, «Аԥсны акурортологиа» атема ала аконференциа аиҿкаареи азԥхьагәаҭаны иҳамоуп. Урыстәылатәи амедиагәыԥ Урыстәылатәи абизнес Колсантинги (РБК)  «Макс Медиеи» аиқәшаҳаҭрақәа ҳабжьаҵара азы ҳрыҿцәажәоит», – ҳәа адыра ҟалҵеит Анна Калиагина.

Лиана Биџьба ааигәа Ахәаахәҭра-ааглыхратә Палата ала еиҿкааз ахәаахәҭра-цәыргақәҵа  «Ахаа-мыхаақәа рныҳәа» («Праздник сладости») азы лгәаанагара лҳәеит. Лара аусмҩаԥгатә аиҿкаареи амҩаԥгареи иҳараку аҩаӡараҿы ишымҩаԥгаз азгәалҭеит, иара убас анаҩсгьы алахәылацәа радыԥхьалараҿы ацхыраара дшазхиоу азгәалҭеит. Лиана Биџьба ахатәра аформа аофициалла ашәҟәҭагаларада аус зуа акондитерцәа раарԥшра хымԥадатәиуп ҳәа иазгәалҭеит.

Кристина Кьышьмариа афармацевтцәа рыквалификациа ашьҭахра ахымԥадатәра инаҵшьны иазгәалҭеит.   Ахәшәқәа рхаҭабзиара агәаҭара азы алабораториа аартра ахымԥадатәра азҵаара шьҭырхит. Кристина Кьышьмариа  аҳәаанырцәтәи ахәшәқәа разымхареи урҭ ахаҭабзиара астандартқәа рақәымшәареи иадҳәалоу апроблема далацәажәеит.

Едуард Арсҭаа игәаанагарала, ачарӡҩцәа рхыԥхьаӡара  ессааира ишазҳауагьы, абар шьҭа жә-шықәса ирылагӡаны аҭыжьыҩцәа рганахьала аалыҵ ахаҭабзиара иахәҭоу ахшыҩзышьҭра амҭара иадҳәалоу ауадаҩра шыҟац иаанхоит.   Иара аҳәынҭқарра аҟынтәи ачаӡра аусхкы ахылаԥшра аҟазаара хымԥадатәиуп ҳәа иазгәеиҭеит.

Аиԥылара аихшьаалақәа ҟаҵо, уи алахәылацәа гәаанагарак аҿы еиқәшаҳаҭхеит. Урҭ ргәаанагарала излацәажәаз аусхкқәа рҿы аҳәынҭқарра аҟынтәи иҟоу ахылаԥшра азхом, акоммерциатә усура аиҿкаара амеханизмқәа ыҟаӡам, уи азакәанԥҵара аҿы иҟоу абжьахақәа   ирыдҳәалоуп. Убри аҟнытә еиқәыршәаны ирыдыркылароуп уи азы азакәанқәа, иара убри ала ииашоу аконкуренциеи ахархәаҩцәа рзинқәа рыхьчареи алыршахоит.  

Аҟәа. Рашәарамза 7, 2024 шықәса. Аԥсныпресс /Алеқсеи Шамба/. Аԥшьаша, рашәарамза 6 азы акультура-усутә платформа «Гәыма» аҿы ахәыҷқәа рзы ашәҟәы «Зыхьӡ нагоу Аԥсны аҳәсақәа» аӡыргара мҩаԥысит.  Ашәҟәы авторцәа – Акультура-усутә платформа «Гәыма» анапхгаҩы Хьыбла Возбеи ААУ аполитологиа акафедра арҵаҩы Ирина Турааԥҳаи, аҭыжьымҭа аредактор – афилологиатә наукақәа  рдоктор, Аԥсны Анаукақәа Ракадемиа академик Владимир Занҭариа.